Faalangst

Je rijdt goed, zegt de rijinstructeur. Je voelt jezelf ook zeker tijdens de rijlessen, maar tijdens het rijexamen ben je volledig geblokkeerd en niets lukt meer en dus ben je gezakt!
Helaas is bovenstaande geen uitzondering, het lijkt wel of het steeds vaker voorkomt. Leerlingen ontwikkelen steeds vaker een angst om op het rijexamen te mislukken, waardoor het op het rijexamen niet lukt. Het normale denken en de normale vaardigheden worden geblokkeerd. Er wordt een lager resultaat behaald dan verwacht. In deze regio ligt het slagingspercentage voor het eerste examen gemiddeld op 41–45% in regio Gouda.
Natuurlijk zijn er kandidaten die slecht voorbereid aan het examen beginnen, maar de meesten doen pas examen als hun instructeur het verantwoord vindt. Er moeten dus velen zijn die redelijk goed kunnen rijden, maar niet tijdens het examen. Spanning kan zowel positief als negatief zijn. Bij positieve spanning presteer je juist extra goed wanneer je gestrest bent. Bij negatieve spanning spreken we van faalangst. Het stressniveau is dan te hoog om nog goed te kunnen presteren.

Faalangst is in 3 groepen te verdelen:

Cognitieve faalangst: doordat men te zenuwachtig is kan men niet meer teruggrijpen op de basiskennis en kunde
die men reeds verworven heeft;
Sociale faalangst: wat zullen anderen denken?
Motorische faalangst: blokkeren van praktische vaardigheden

Faalangst en perfectionisme gaan vaak samen. Mensen die hier last van hebben willen rijden zoals het hoort en verwachten dat anderen dit ook zullen doen. Wanneer dit niet gebeurt, maakt dat onzeker en angstig en kan het leiden tot rijangst.
Faalangst en rijexamenangst zijn een hoogst vervelend verschijnsel.

Kandidaten zakken niet omdat ze slecht rijden, maar omdat ze te zenuwachtig zijn en kunnen daarom niet laten zien wat ze echt kunnen. De zenuwen kosten veel geld, niet alleen omdat het dure examen opnieuw moet, maar er moeten ook weer extra rijlessen genomen worden. De rijinstructeur van rijschool Compleet heeft een speciale opleiding gevolgd voor het begeleiden van mensen met rijangst.
De kennis die hiermee is opgedaan is ook uitstekend toe te passen bij leerlingen met faalangst. Als je van jezelf al weet dat je faalangst hebt, laat het dan zo snel mogelijk aan de instructeur weten, zodat hij er vanaf het begin van de opleiding rekening mee kan houden. Dit geeft weliswaar geen garantie dat je tijdens je examen geen last zult hebben van je faalangst, maar we zullen er alles aan doen om de faalangst onder controle te krijgen.

Het CBR start begin 2009 met een landelijke proef met 10.000 faalangstexamens. Dit praktijkexamen is speciaal bedoeld voor kandidaten die met behulp van de beschikbare middelen niet de noodzakelijke rust kunnen vinden om te slagen voor het rijexamen.
De examinator die dit examen afneemt is getraind om mensen met faalangst te begeleiden.

Het faalangstexamen duurt in de proefperiode langer dan een gewoon praktijkexamen, namelijk 90 minuten. Het begint met een intakegesprek waarin je rustig jouw situatie als gevolg van faalangst kunt bespreken. De examinator zal daar in het verdere verloop van het examen rekening mee houden.

In dit faalangstexamen is dus voldoende tijd om jou op je gemak te stellen. Want als jij je op je gemak voelt, dan presteer je het beste! Ben je eenmaal op weg en de verlammende spanning slaat toe, dan kun je een time-out aanvragen.
Of meerdere, indien nodig. Je mag het zelf aangeven. Je examinator kan je ook een time-out geven, als hij denkt dat het nodig is.

Het faalangstexamen duurt langer, maar is niet makkelijker dan een regulier praktijkexamen! Je moet ook bij dit examen gewoon voldoen aan alle ‘rijvaardigheidseisen’. Dat houdt in dat jij moet laten zien dat je veilig en op een verantwoorde manier aan het verkeer deelneemt.
Omdat het examen langer duurt en wordt afgenomen door een speciaal opgeleide examinator, is het wel duurder dan het gewone rijexamen voor de personenauto. Op dit moment kan er alleen nog maar in de regio Gouda een faalangstexamen worden aangevraagd.

Er zijn geen speciale toelatingseisen voor het faalangstexamen. Het enige vereiste tijdens deze proefperiode is dat de leerling en rijschool bereid zijn om vragenlijsten in te vullen. Daarmee onderzoekt het CBR of dit experimentele examen voldoet aan de eisen van de minister van Verkeer en Waterstaat. Na de proefperiode wordt bekeken of een speciaal examen voor mensen met rijexamenangst in deze opzet werkt. Afhankelijk van de resultaten zal het speciale examen dan wel of niet landelijk ingevoerd worden. Een groot gedeelte van de kandidaten die voor het eerst een rijexamen doen, slaagt hier niet voor. De voornaamste reden hiervoor is examenvrees, wat zich bijvoorbeeld kan uiten in extreme nervositeit, angst voor controleverlies, tunnelzicht of volledig blokkeren.

De meest voorkomende oorzaken van examenvrees zijn:

Te weinig praktijkervaring, met als gevolg te weinig zelfvertrouwen
Een tekort aan inzicht in het verkeer
Onvoldoende examentraining Rijexamenangst

Uit onderzoek van faalangst is het volgende gebleken:

Natuurlijk zijn er kandidaten die slecht voorbereid aan het rijexamen beginnen. Maar de meesten doen pas examen als hun rijinstructeur het verantwoord vindt. Er moeten er dus velen zijn die redelijk goed kunnen rijden, maar niet tijdens het examen. Er is zelfs een onderzoek onder mensen die net rijexamen hadden afgelegd. Van hen bleek 45% zich nerveus te voelen, 22% gespannen en 5% erg angstig te voelen. Van de gezakte kandidaten zegt maar 10% dat ze geen last van spanning hadden, 57% zegt nerveus te zijn geweest, 24% noemt zich gespannen en één op de tien gezakte kandidaten zegt uitgesproken angstig te zijn geweest. Ook blijkt: hoe vaker rijexamen gedaan, hoe meer last van rijexamenangst. De kandidaten die aangaven enigszins tot veel last te hebben van rijexamenangst, werd gevraagd wanneer die angst het ergste was. Voor de meesten was dat vóór het examen (55%) en aan het begin van het examen (24%). Minder mensen hadden gedurende het hele examen (9%) of de nacht ervoor (4%) er de ergste last van. Bijna de helft van de kandidaten meent dat ze beter gereden zouden hebben als ze geen last hadden gehad van rijexamenangst.

Wat voor verschijnselen nemen kandidaten met rijexamenangst bij zichzelf waar?
Vóór het examen komen het sterkste naar voren: klamme handen, zweten, trillende handen, een opgejaagd gevoel, slecht geslapen. In mindere mate: weinig eetlust, paniekgevoel, slechte concentratie, buikpijn, misselijkheid en hoofdpijn. Heel weinig werd duizeligheid, veel eten en hyperventilatie gescoord. De gezakten hadden meer last van dit soort verschijnselen dan de geslaagden.

Tijdens het examen spelen ongeveer dezelfde klachten als ervoor een rol, maar ze worden voornamelijk aan het begin ervaren. Bij de meesten neemt de ernst van de klacht na een tijdje af, behalve bij degenen die zeggen angstig of zeer angstig te zijn.

Wat kan er tegen gedaan worden?
We vroegen hen die last hebben van rijexamenangst wat ze daartegen hebben gedaan. Dit konden meer dingen tegelijk zijn. Interessant is dat het roken van (veel) sigaretten veruit de meest genomen 'maatregel' is (30%). Tamelijk veel kandidaten praatten erover met familie (22%), of met vrienden (18%). Maar liefst één op de vijf zegt kalmeringsmiddelen gebruikt te hebben.

Wat versterkt de rijexamenangst?
De verwachtingen van familie en vrienden versterken de rijexamenangst het meest. Bij degenen dat al eerder een examen hebben gedaan, is het vooral de ervaring van het vorige examen die rijexamenangst versterkt. Ook noemen veel kandidaten de sterke verhalen van anderen en de verwachtingen van de rijinstructeur als reden. De examinator slaagt er bij 37% in om de kandidaat gerust te stellen, bij 42% enigszins en bij 21% niet.

Vervelend en kostbaar
Rijexamenangst is een hoogst vervelend verschijnsel. Kandidaten zakken niet omdat ze slecht rijden maar omdat ze te zenuwachtig zijn om te laten zien wat ze kunnen. Uit onderzoek blijkt dat rijexamenangst financieel, sociaal en psychisch een kostbare aangelegenheid is.

Financieel
Die zenuwen kosten veel geld. Niet alleen dat het dure examen opnieuw moet, maar ook de extra rijlessen die weer genomen dien te worden.

"En dan dat geld. Ik ga bijna failliet van al dat gedoe. Mijn ouders willen wel iets bijbetalen, maar ik kom nog tekort.
Zo wordt het steeds moeilijker om rustig aan het rijexamen te beginnen. Ik denk dan steeds: 'Als ik nu weer zak, kan ik het echt niet meer betalen".

(Rita, 22 jaar, vier keer gezakt)

Sociaal
Belangrijker dan de kosten is voor sommigen de reactie van de eigen omgeving. Een keer zakken wordt door iedereen als normaal ervaren. Maar als je twee, drie of vier keer zakt, zie je anderen medelijdend op je neerkijken: wat ben je toch onhandig! of: je leert het nooit! Wie zakt is voor zijn gevoel ook een beetje gezakt in het aanzien en respect in de eigen omgeving. Ook al is dat meestal feitelijk niet juist: je ervaart het wel zo en je kunt er onder lijden.

"Mijn hele omgeving gaat zich er mee bemoeien. Iedereen wil weten wanneer ik weer examen doe.
Het lijkt wel of er op de hele wereld niets anders meer bestaat. Allemaal zeggen ze wel dat ze me willen steunen, maar ze weten niet dat ze het me juist moeilijk maken. Al dat gezeur over 'Ik zal voor je duimen!' 'Deze keer gaat het je lukken!' en 'Ik zal aan je denken!'.
Ik wou, dat ze eens niet aan me dachten. Het legt een zodanig ongelofelijke druk op me. Het lijkt wel of alle vrienden mij op mijn nek zitten als ik aan het rijexamen begin".

(Marc, 20 jaar, drie keer gezakt)

Psychisch
"Bij mij in de familie zijn ze allemaal de eerste keer geslaagd. Dus dat begon al met: 'Hé, je stelt ons toch niet teleur?'.
Toen ik voor de eerste keer was gezakt, dacht iedereen dat ik een geintje maakte. Pas toen ik op moest voor de tweede keer kreeg ik het te pakken. Ik dacht: 'Eén keer zakken kan ik nog wel maken, maar een tweede keer is onmogelijk.
Ik moet persé slagen, koste wat het kost. Ik raakte zo verkrampt, dat ik al na tien minuten twee keer een ingreep kreeg van de examinator. Ik zakte, en dacht toen al met de zenuwen in mijn lijf aan de derde keer".(Ralf 18 jaar, twee keer gezakt)

Wat doet rijschool Compleet om beter met je faalangst om te kunnen gaan?
Bij Rijschool Compleet geven we je door middel van gestructureerde rijlessen en tijdige proefexamens een duidelijk inzicht in het rijexamen. Wat mag tijdens een dergelijk examen nu wel en wat niet? Door het nabootsen van een praktijkexamen wordt je niveau getest, is je kans van slagen beter en de kans om je rijangst of examenvrees te overwinnen groter. Wij zorgen ervoor dat jij je weer op je gemak voelt in de auto!

De oorzaken van faalangst kunnen van uiteenlopende aard zijn, de meest voorkomende zijn:

Perfectionisme
Het zit in je aard of
Ongestructureerd denken
Overmatige behoefte aan controle
Angst om de controle over jezelf kwijt te raken

Aanpak en herstel:

Aanvaard je angsklachten
Laat je door ons intensief stap voor stap begeleiden
Leer de situatie te begrijpen zodat je niet onnodig van streek raakt

Bedenk daarnaast dat er twee vormen van angst zijn. De eerste is de klacht: de angst die iemand in bepaalde situaties voelt. De tweede is: de angst om de angst zelf. Door deze tweede vorm van angst maak je het jezelf soms onnodig moeilijk!

Het allerbelangrijkste is dat je het leert accepteren en het dan laat gaan. Je angst, situaties die je niet in de hand lijkt te hebben, de mening van anderen. Neem het zoals het is en laat het vervolgens los. Je kunt erop vertrouwen dat wij je met respect zullen behandelen en er alles aan zullen doen om ervoor te zorgen dat jij met zelfvertrouwen kunt deelnemen aan het verkeer.

Wat zijn de verschijnselen van rijangst?

Bang dat de motor afslaat,
Bang om in te parkeren,
Bang voor parkeergarages, enzovoorts
Bang om het inzicht te missen op grote rotondes, kruispunten, drukke verkeerssituaties
Bang om niet te kunnen in- of uitvoegen als het druk is
Bang om opeens niet meer te weten wat te doen
Bang om een ongeluk te veroorzaken met je kinderen achterin de auto

Wat zijn de mogelijke oorzaken van je onzekerheid?

Enige of lange tijd niet of nauwelijks gereden
Te lang in je eigen vertrouwde omgeving gereden, of alleen met een medepassagier
Na het behalen van je rijbewijs was er al niet voldoende zelfvertrouwen om te gaan rijden
Een ongeluk(je) in de beginperiode van het autorijden. Je hebt kinderen gekregen en daarmee een vergroot inzicht in alle verkeersgevaren
Vorderende leeftijd

Onze aanpak
Allereerst doen we rustig een intake en geven we je advies over het vervolg van de rijlessen. De verdere aanpak is individueel gericht en naar aanleiding van je persoonlijke situatie. Stap voor stap krijg je een intensieve training en begeleiding op het gebied van rij- en kijktechniek,
waarnemen en begrijpen, en van assertiviteit en samenwerking in het verkeer. Ons doel is ervoor zorgen dat jij zelfstandig en met een goed gevoel leert rijden, gebaseerd op zelfvertrouwen, een soepele rijstijl en een goede waarnemingstechniek.

Test jezelf
Op www.faalangst.nl of www.123test.nl kun je testen of je een speciaal rijexamen dient te overwegen. Overleg ook altijd even met je rijinstructeur. Bij nadere vragen kun je altijd vrijblijvend contact met ons opnemen.

Heb je geen faalangst, maar rij-angst? Ook dan kan Rijschool Compleet je helpen bij het volgen van een rijopleiding. Lees voor meer informatie omtrent rij-angst bovenstaande.